Krótki rys historyczny

Gwałtowny rozwój rynku windykacji i obrotu wierzytelnościami nastąpił w Polsce po roku 1990, jako efekt dokonujących się w kraju przemian gospodarczych. Początkowo działalność firm windykacyjnych rozwijała się w dwóch zasadniczych kierunkach:

  • handel długami wielkich przedsiębiorstw państwowych, przede wszystkim z przemysłu ciężkiego (kopalnie, huty, zakłady zbrojeniowe) – głównym czynnikiem wpływającym na rozwój tego segmentu rynku była możliwość regulowania zobowiązań podatkowych za pomocą nabytych wierzytelności wobec Skarbu Państwa,
  • handel wierzytelnościami wobec służby zdrowia.

Od połowy lat 90-tych gwałtownie wzrosło zainteresowanie wierzytelnościami komercyjnymi, co zaowocowało w kolejnych latach dynamicznym rozwojem firm zajmujących się obsługą tego typu wierzytelności.

Segment masowych wierzytelności konsumenckich wyodrębnił się pod koniec lat 90-tych, jako efekt zauważalnego wzrostu zadłużenia gospodarstw domowych wobec dostarczycieli usług (operatorów telewizji kablowych, operatorów sieci telefonii stacjonarnych i komórkowych, spółdzielni mieszkaniowych etc.) oraz banków. W 2004 r. została uchwalona ustawa o funduszach inwestycyjnych, ustanawiająca oddzielny podmiot na polskim rynku finansowym tj. fundusz sekurytyzacyjny. Przyczyniło się to do dynamicznego rozwoju rynku sprzedaży wierzytelności masowych. Kolejnym znaczącym impulsem rozwojowym było orzeczenie NSA z czerwca 2005 roku, potwierdzające brak konieczności uzyskania zgody dłużnika na przekazanie danych osobowych w przypadku cesji wierzytelności. Od 2005 roku obserwować można wzrost zainteresowania polskim rynkiem windykacji przez fundusze inwestycyjne zza granicy, które dokonały pierwszych znaczących fuzji i przejęć oraz zainicjowały transakcje zakupów portfeli o bardzo dużej wartości.

Charakterystyka rynku windykacji w Polsce

Cechą charakterystyczną rynku windykacyjnego w Polsce jest jego znaczne zróżnicowanie. Z jednej strony działają na nim duże przedsiębiorstwa zdolne do jednoczesnej obsługi kilkuset tysięcy spraw, a z drugiej strony funkcjonują na nim niewielkie podmioty, zajmujące się jednocześnie nie więcej niż kilkunastoma sprawami związanymi z dochodzeniem należności. Szacuje się, iż obecnie na rynku windykacji wierzytelności działa kilkaset podmiotów. Część z nich to duże spółki, dysponujące odpowiednim zapleczem finansowo-technicznym, dla których windykacja (zarówno na zlecenie, jak i własny rachunek) jest głównym przedmiotem działalności. Znaczna liczba to jednak podmioty mniejsze, dla których windykacja należności stanowi jedynie działalność dodatkową. W tej drugiej grupie znajdują się na przykład liczne kancelarie radców prawnych. Szacuje się, że wśród wszystkich firm działających w branży windykacyjnej, kilkanaście to podmioty o znaczącej pozycji na rynku.

Wierzyciele, którzy przekazują windykację swoich należności firmom windykacyjnym, działają w wielu sektorach gospodarki. W segmencie windykacji masowej (konsumenckiej) największy udział ma sektor bankowy, telekomunikacyjny oraz pośrednictwa finansowego. Na tym rynku liczą się tylko największe firmy windykacyjne, które posiadają na tyle rozbudowane zaplecze technologiczne, informatyczne i kadrowe, że są w stanie obsłużyć od kilku do kilkunastu tysięcy dłużników w krótkim czasie. Specyfika tego segmentu wymaga odpowiedniego przygotowania logistycznego, prawnego i finansowego, które pozwoli na pozyskanie, windykację i raportowanie masowych ilości długów. Małe i średnie firmy windykacyjne nie mogą sprostać ani skali działalności, ani wygórowanym wymaganiom dużych korporacji.

W przypadku wierzytelności sprzedawanych przez banki komercyjne, nabywcą zwykle jest fundusz sekurytyzacyjny, gdyż ze względów podatkowych sprzedaż przez banki portfeli złych długów do innych podmiotów, np. wprost do firmy windykacyjnej, jest mniej atrakcyjna. Ponieważ fundusz sekurytyzacyjny tworzony przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych jest tylko platformą do nabywania wierzytelności bankowych, wiodącą rolę w całej konstrukcji odgrywa serwiser funduszu (firma windykacyjna) oraz uczestnik funduszu (inwestor finansujący zakup portfela). Istotnym segmentem rynku wierzytelności jest windykacja na zlecenie. Obejmuje ona zarówno monitoring wierzytelności w bardzo wczesnej fazie przeterminowania (1-60 dni), windykację przedsądową, jak i prowadzenie spraw na etapie sądowo-egzekucyjnym. Z uwagi na brak ograniczeń kapitałowych, jakie występują przy inwestowaniu w portfele wierzytelności, ten segment rynku charakteryzuje się bardzo dużym poziomem konkurencji, co wywiera silną presję na marże osiągane przez firmy windykacyjne z tego rodzaju działalności.

Dokumenty do pobrania

Przewodnik po profesjonalnej windykacji – opracowanie: Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce

Nawigacja

Używamy plików cookies. Dowiedz się więcej
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.